Context: kunst en cultuur in Suriname

De waardering voor de verschillende culturen in Suriname is de laatste jaren steeds verder toegenomen in Suriname. Dit komt onder meer door meer kennisoverdracht en door activiteiten waarbij de diverse culturen onder de aandacht worden gebracht. Dat is niet altijd zo geweest. Er was lange tijd weinig bekend over elkaars cultuur, mede doordat er weinig werd gedeeld. De kolonisator heeft deze verdeeldheid in stand gehouden. Cultuur werd bovendien niet altijd gewaardeerd; zo werd de cultuur van Afro-Surinamers bijvoorbeeld als minderwaardig beschouwd.

Ontwikkeling

In de aanloop naar de onafhankelijkheid hebben diverse culturele ontwikkelingen binnen en buiten Suriname bijgedragen aan het streven naar zelfstandigheid. Een belangrijk voorbeeld is de opkomst van de organisatie ‘Wie Eegie Sanie’, die waardering voor het eigene stimuleerde in Nederland. Dit initiatief waaide over naar Suriname Dit motiveerde de Surinaamse samenleving om zich in te zetten voor onafhankelijkheid.

Na 1975 begonnen verschillende organisaties zich in te zetten voor de zichtbaarheid van hun eigen cultuur en achtergronden. Ook het aantal culturele evenementen nam toe, zoals theater- en muziekopvoeringen. Door het instellen van nationale feestdagen kwamen verschillende culturen beter in beeld, wat eveneens de kennisoverdracht bevorderde.

Met de oprichting van galerieën als Egi Du en Readytex Art Gallery heeft de beeldende kunst in Suriname zich in rap tempo ontwikkeld, en is vooral de Surinaamse kunst internationaal bekender geworden. Op filmgebied gaven de Surinaamse Filmacademie van Pim de la Parra en Borger Breeveld de aanzet om het filmvak beter te analyseren en makers te stimuleren om eigen producties te realiseren. Dit had als gevolg dat verschillende groepen films gingen maken, wat heeft geleid tot een toename van het aantal filmproducties.

Schrijversgroep ’77 werkt sinds haar oprichting aan de zichtbaarheid van de Surinaamse literatuur. Er zijn talloze activiteiten georganiseerd, vaak in samenwerking met lokale en buitenlandse partners. Elke tweede woensdag van de maand organiseert de groep een thema-avond in Tori Oso. Tijdens de COVID-pandemie werd deze reeks tijdelijk onderbroken, maar inmiddels is ze weer hervat.

Met de oprichting van de Suriname Chefs Association is er concreet gewerkt aan de samenstelling van een team dat Suriname vertegenwoordigt tijdens kookwedstrijden in Miami. Daarnaast zijn er activiteiten georganiseerd, zoals de “Moksi Alesi Strey”, om aspecten van de culinaire wereld van Suriname verder onder de aandacht te brengen.

Er is ook verdieping gebracht in de podiumkunsten door initiatieven als On Stage en ArtLab, die lessen verzorgen, stukken schrijven en theaterproducties organiseren. Ze werken bovendien samen met andere partijen om deze kunstvorm verder te ontwikkelen. Ook mogen we groepen als A Sa Go en Wan Denki niet vergeten, die in hun hoogtijdagen wekenlang voor uitverkochte zalen speelden.

Dans heeft dankzij instellingen als Marlene’s Dansschool en het werk van Charlotte Spranger een stevigere basis gekregen. Belangrijk is dat hun leerlingen het werk voortzetten en zo bijdragen aan de continuïteit.

Met Kindermuseum Villa Zapakara worden verschillende culturen en landen dichter bij de kinderen van Suriname gebracht, die misschien niet de kans hebben om deze landen te bezoeken of de culturen te leren kennen. De afgelopen jaren is de focus ook gelegd op de culturen die in Suriname te vinden zijn, maar waar nog veel onbekend over is.

Tot slot is Suripop, het componistenfestival, inmiddels niet meer weg te denken uit de Surinaamse cultuur. Na elke editie levert het steevast een nieuwe klassieker op.

Uitdagingen

Tegelijkertijd blijven er uitdagingen bestaan, zoals een gebrek aan financiële middelen en capaciteit om de culturele sector structureel te ontwikkelen. Doordat er nog steeds geen nationaal cultuurfonds bestaat in Suriname, ontbreekt het veel organisaties aan de middelen om structureel activiteiten te organiseren. Culturele organisaties kampen daarnaast met de uitdaging om informatie, artefacten en materiaal te conserveren, zodat deze niet verloren gaan. Daarom is het belangrijk om een kennisbank te ontwikkelen waarin cultuur wordt gewaarborgd en beschikbaar gesteld voor de samenleving, met het oog op educatie en verder onderzoek.

Kansen

Samenwerkingen met Nederlandse partners, die wél toegang hebben tot fondsen, maken het mogelijk dat er in Suriname toch culturele activiteiten plaatsvinden. Ook internationaal groeit de waardering voor Surinaamse cultuur, mede dankzij de inzet van onder anderen Marcel Pinas op het gebied van beeldende kunst. Op het gebied van film ontwikkelt Suriname zich eveneens in rap tempo. Dankzij de inzet van The Backlot zijn er via het Nederlandse Filmfonds documentaires geproduceerd in het kader van 50 jaar onafhankelijkheid.

Toekomst

In het kader van vijftig jaar onafhankelijkheid is het belangrijk stil te staan bij wat cultuur concreet heeft bijgedragen aan de nationale ontwikkeling, en hoe deze ook voor de toekomst gewaarborgd kan worden. Het directoraat Cultuur heeft hier al een aanzet toe gegeven, onder andere door het registreren van organisaties die zich met cultuur bezighouden en het in kaart brengen van het materiële en immateriële erfgoed van Suriname. Suriname moet de kunst- en cultuursector de komende jaren serieuzer gaan aanpakken. Dit kan door een goed cultuurbeleid te ontwikkelen en, als dat er al is, het ook daadwerkelijk uit te voeren. Eigenlijk zou Suriname een ministerie van Cultuur moeten hebben, om de sector structureel en professioneel aan te pakken. Er moet gedegen onderzoek worden gedaan, zaken moeten goed worden vastgelegd en informatie moet worden gedeeld over de verschillende culturen en achtergronden van de groepen die in Suriname wonen.

Het opzetten van een cultuurfonds is essentieel om organisaties structureel financiële ondersteuning te bieden voor hun activiteiten. Ook het delen van informatie over elkaars cultuur blijft een absolute noodzaak. Waar moet het geld vandaan komen? Van de verschillende bedrijven, die allemaal iets kunnen bijdragen, juist omdat ook zij profiteren van een goed ontwikkelde kunst- en cultuursector.

Tot slot is het belangrijk om kunst en cultuur op school een betere plek te geven. Dit kan door meer informatie te verstrekken en jongeren te stimuleren om actief te worden in de sector. Je kunt tegenwoordig goed verdienen met kunst en cultuur. Het is belangrijk dat Suriname eindelijk diepgang gaat geven aan deze sector. We hebben het te lang slechts als een leuke nevenactiviteit beschouwd.